- آماده سازی زمین: كلزا در اكثر خاكها به غیر از خاكهای شور و باتلاقی قابل كشت است كه به دو صورت هیرمكاری و خشكه­كاری انجام می­شود. درهیرمكاری بعداز برداشت محصول سال قبل، زمین را یك آب سنگین داده تا بذور ریزش كرده و بزر علفهای هرز سبزكرده(ماخاركردن) ودر زمان گاورو شدن با زدن یك شخم عمیق بوسیله گاوآهن بر­گردان یا بشقابی یك نوبت پنجه­غازی با علف هرز مبارزه شده ودر صورت كلوخه بودن خاك یك بار دیسك یا دو بار عمود بر هم و یك بار ماله (لولر) خاك را كاملا آماده عملیات بعدی می­كند.

در خشكه­كاری، زمین  یك شخم با گاوآهن برگرداندار یا بشقابی به عمق 35-30 سانتیمتر زده و بعد از آن دو تا سه بار دیسك عمود برهم و یك بار ماله برای تسطیح زده می­شود.

-انتخاب بذر: حتی­الامكان از بذور توزیعی مادری و گواهی شده توصیه شده توسط موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر استفاده شود( ارقامی مثل: طلایه، اكاپی، لیكورد، اُپرا، زرفام و...). بذر ضد عفونی شده با سم و دز مناسب طبق توصیه سازمان حفظ نباتات و با تكنیك صحیح. در صورت استفاده از بذور خود مصرفی، از انواع آزاد گرده افشان و رعایت فاصله ایزولاسیون (قرنتینه) حداقل 500 متر از سایر مزارع و مخلوط كشی شده زیر نظر كارشناسان كنترل و گواهی بذر می توان سود جست.میزان بذر مورد استفاده در كشت با بذركار شش تا هشت كیلوگرم در هكتار و در كشت دستپاش 10 تا 12 كیلوگرم در هكتار می­باشد.

-كاشت:  1- كاشت دستی(دستپاش) كه توسط دهقان مجرب و كاركشته با میزان بذر تعیین شده انجام می­شود.

2- كاشت با بذركار(ماشین كارنده) مناسب در درجه اول از انواع پیشرفته مثل بذركارهای پنوماتیك(مكشی) جدید و پیشرفته كالیبره شده با میزان بذر تعیین شده در زمین، در صورت نبود این نوع بذركار از سایركارنده­های بهینه شده برای كاشت كلزا مثل تاكا یا همدانكار و ... با نظر كارشناسان مدیریت زراعت  می­توان استفاده كرد.

3- تاریخ كاشت در مناطق سرد استان از 10 تا 30 شهریور و در مناطق گرم و معتدل استان از 15 شهریور تا دهم مهر ماه می­باشد (تاریخ اولین آبیاری مزرعه تاریخ كاشت محسوب می­گردد).

 

مصرف کودهای شیمیایی:

 بر اساس آزمون خاک میزان کود مورد نیاز کشت کلزا تعیین گردد. تمامی کود فسفره، پتاسیمی و ثلث کود ازته به همراه 40 کیلوگرم سولفات روی قبل از کشت به صورت مصرف خاکی انجام گیرد. دو سوم کود ازته باقی مانده بطور مساوی قبل از شروع مرحله ساقه­دهی و در مرحله ظهور جوانه­گل به  صورت سرک مصرف و بلافاصله بعد از توزیع، آبیاری انجام گردد.در صورتیکه در ابتدای فصل رشد در بهار علائم ظاهری کمبود عناصر ریزمغذی ظهور نماید با مشورت کارشناس تغذیه محلولپاشی کودهای حاوی این عناصر با غلظت 3 در هزار  انجام گردد.

- آبیاری: دور و تعداد آبیاری بسته به نوع خاك محل کشت 3-2 نوبت آبیاری در پاییز و 4-3 نوبت در بهار انجام ­گیرد. در مراحل رشد كلزا بجز در زمان كاشت یعنی  مرحله خاك­آب كه 2 تا3 آبیاری لازم است بقیه آبیاری در مراحل بعد از سبزشدن بذر و استقرار بوته­ها در خاك، ساقه رفتن، گلدهی، غلاف­دهی، دانه­بندی و پرشدن غلاف و رسیدگی دانه هركدام یك آبیاری انجام گردد. آخرین مرحله آبیاری زمانی انجام ­شود كه 20 درصد غلاف­های ساقه اصلی قهوه­ای شده باشد با وقوع 25-15 میلیمتر بارندگی در هر یك از مراحل فوق آبیاری حذف ­گردد. آبیاری به یكی از روشهای مرسوم از قبیل روش بارانی، جوی و پشته یا نشتی وغیره به آرامی و دقت کامل در تمام مزرعه كلزا انجام شود.

- آفات : یكی از آفات مهم شته مومی است، كه روش مبارزه شامل: 1- كانون كوبی (سمپاشی مراكز تجمع) در حاشیه مزرعه 2- سمپاشی در فصل پاییز در صورت آلودگی 3- سمپاشی در فصل بهار با سموم توصیه شده اداره حفظ نباتات با روش و دُز مناسب و تكرار سمپاشی 15 تا 20 روز بعد در صورت نیاز

دیگرآفات سوسكهای گرده خوار است كه در صورت آلودگی سمپاشی با یكی از سموم توصیه شده مثل فوزالن، دیازینون با دُز و روش مناسب.

زنبوربرگخوار كلزا آتالیا لارو(كرم) آن از برگهای گیاه تازه روئیده كلزا تغذیه می­كند. برای مبارزه از سموم تماسی-گوارشی با نظارت كارشناسان حفظ­نباتات در زمان مناسب می­توان استفاده كرد.  

- بیماری­ها : اسكلروتینیا عامل بیماری پوسیدگی ساقه كلزا است در مناطق مرطوب شایع است، برای مبارزه 1- رعایت تناوب زراعی (مثل گندم-كلزا-گندم)، 2- شخم عمیق پس از برداشت كلزا سمپاشی مزارع آلوده با سم قارچكش مناسب و توصیه شده ، رعایت تراكم مناسب (80 تا 100 بوته در متر مربع).

بیماری فیلودی كه در اثر عامل آن غلافها تغییر شكل داده و توخالی می­شوند برای مبارزه با عوامل انتقال آن (شته مومی و سنك ) باید مبارزه كرد.

- علفهای هرز: برای مبارزه با علفهای هرز پهن برگ مثل پیچك، گل گندم، خرفه و... رعایت تناوب زراعی، انجام هیرم­كاری، مصرف سم ترفلان 10 تا 15 روز قبل از كاشت با میزان توصیه شده كارشناسان حفظ­نباتات، مصرف سم لونترل در هنگام 3 تا 4 برگی شدن بوته­های كلزا به میزان 7/0 لیتر در هكتار ، در اراضی كوچك وجین دستی برای مبارزه با علفهای هرز مؤثر است.

   در مورد علفهای هرز برگ باریك نیز رعایت تناوب زراعی، هیرم­كاری، مصرف ترفلان قبل از كاشت، مصرف سموم باریك برگ كش مثل گالانت، سوپر­گالانت، نابواس، فوكوس و... در هنگام مناسب ، میزان و روش توصیه شده، برای مبارزه مناسب است.

- برداشت : در روش مكانیزه ترجیحاً برداشت با كمباین نو (كمتر از 10 سال از ساخت آن گذشته باشد) انجام شود. در مناطق خشك در ساعات اولیه صبح و عصر برداشت صورت گیرد. سرعت هد كمباین 15 درصد بیشتر از سرعت حركت كمباین بوده و ارتفاع هلیس از كف پلاتفرم 20-12 میلیمتر و فواصل در طرفین كاملاً یكسان باشد. برداشت باید با نظارت كامل گروههای فنی ناظر بر برداشت و رعایت تنظیمات كمباین بر اساس دستورالعمل مربوطه انجام شود.  در برداشت دستی رعایت زمان مناسب برداشت بعد از كفبر كردن بوته­ها دا داس یا علف­چین(موور)، محصول باید به مدت  5-3 روز در شرایط مزرعه و در معرض نورآفتاب قرار گیرد تا بذور نارس سبز رنگ رسیده و به رنگ قهوه­ای یا سیاه در آیند و موقعی كه رطوبت دانه به 15-12 درصد رسید، عمل خرمنكوبی (جدا كردن دانه از غلاف) باید انجام شود.

- زمان برداشت: برداشت غیرمستقیم(دو مرحله­ای) وقتی است كه 50-40 درصد بذور داخل غلافهای ساقه اصلی و شاخه­های اولیه به رنگ قهوه­ای روشن یا تیره تغییر رنگ داده باشد.

در مورد ارقام هیبرید كه رسیدن آن یكنواخت است زمانی 90-85 درصد بذور غلافهای شاقه اصلی و شاخه­های اولیه به رنگ قهوه­ای روشن یا تیره متمایل شدند. می­توان به طور مستقیم با كمباین محصول(در 13 درصد رطوبت بذر)را برداشت نمود.

- حمل و نقل و كیسه­گیری:  بعد از بوجاری و تمیز كردن بذور و رسیدن رطوبت آن به 8 درصد، محصول در كیسه­های 100-50 كیلوگرم ظرفیت با كیفیت مناسب و نسبتاً مقاوم كیسه­گیری و به محل انبار حمل نمود.

- نگهداری و انبارداری: در انبارهای سرپوشیده، با ارتفاع حداقل 20سانتیمتر از كف و در شرایط تهویه مناسب و رطوبت پائین كمتر از 12 درصد می­توان محصول را نگهداری كرد. حتی­الامكان از ورود جوندگان و پرندگان به داخل انبار باید جلوگیری كرد.

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 11 آبان 1389    | توسط: hadi    | طبقه بندی: ترویج،     |
نظرات()